چرا قیمت برنجها در فروشگاهها متفاوت است؟
چرا قیمت برنجها در فروشگاهها متفاوت است؟
در ادامه مطلب به دلایل تفاوت قیمت برنجهای مختلف در فروشگاهها میپردازیم.
میزان درصد نیم دانه بر قیمت برنج
همانطور که در بازار مشخص است هرچقدر برنج سالمتر باشد، قیمت برنج نیز بیشتر است و هر چه میزان برنج شکسته در آن افزایش یابد قیمت آن کاهش مییابد. بهطورکلی قیمت برنج نیم دانه حدود 60 درصد قیمت برنج سالم است؛ البته که این میزان بر اساس فصول سال و عرضه و تقاضا کم یا زیاد میشود به این صورت که در روزهایی مانند ماه رمضان و محرم چون مصرف بیشتر شده قیمت برنج نیز افزایش مییابد. پس در نظر داشته باشید که بعضا فروشنده ها با اضافه کردن درصدی شکسته و یا درصدی از برنج ارزان تر یا به دنبال تقلب و یا قیمت پایین تر هستند، لذا اکیدا توصیه می کنیم از فروشگاهی خرید کنید که درصد و نوع برنج را برایتان تضمین کند.
اگر مثل فروشگاه احمدیان از فروشگاهی خرید کنید که مستقیما برنج را عرضه می کند و دلالها واسطه نباشند، هم قیمت مناسب و هم اطمینان از درصد نیمدانه را خواهید داشت.
تأثیر میزان فاصله فروشنده تا خریدار در قیمت
یکی از عوامل تأثیرگذار بر قیمت برنج فاصله مبدأ فروشنده تا خریدار یا کارخانه است. به این صورت که چون بخش عمدهای از برنج کشور در شمال زیر کشت میرود قیمت این محصول در استانهای مرکزی و جنوبی به دلیل حمل و نقل افزایش یافته و گرانتر است. به همین دلیل است که گاهی اوقات مسافرانی که به شمال کشور سفر میکنند در فکر خرید برنج از این مناطق خوش آبوهوا هستند، هم به دلیل اینکه مستقیماً از کشاورز خرید کنند و قیمت تمام شده هر کیلو برنج برای آنها کمتر شود.
بستهبندی بر قیمت برنج
بسته بندی نیز برقیمت تمام شده محصولات اثر میگذارد. برخی بستهبندیها ارزان قیمت و برخی گران قیمت است، مثلا گونیهای پلاستیکی ارزانترین نوع بستهبندی و کنافی کمتر مورد استفاده قرار میگیرد که دلیل آن قیمت بیشتر این نوع بستهبندی است. همچنین زمانی که شما 1 کیلو برنج خریداری میکنید نسبت به زمانی 100 کیلو برنج خریداری میکنید قیمت بیشتری دارد. همچنین قیمت برنج به صورت پلهای کاهش مییابد به این صورت که هرچقدر میزان خرید بیشتر شود تخفیف بیشتری جهت خرید از فروشنده یا کشاورز دریافت میکنید.
تأثیر نوع برنج
قیمت برنج بر اساس نوع و کیفیت آن متفاوت است و در فروشگاههای مختلف قیمتهای متغیری دارد. به عنوان مثال نرخ برنج صدری درجه یک نسبت به قیمت برنج چمپا چیزی در حدود دو برابر است و علت آن را میتوان به اندازه برنج و کفیت آن نسبت داد. در آخرین بررسی که صورت گرفته قیمت برنج صدری عطری چیزی در حدود هر ده کیلوگرم پانصد هزار تومان و برنج هاشمی درجه یک به ازای هر کیلو حدوداً چهارصد هزار تومان است. واضح است که نوع برنج میتواند یکی از فاکتورهای تعیین کننده قیمت آن باشد.
تأثیر میزان کشت
در بهترین حالت از جهت بارندگی سطح زیر کشت برنج در کشور در حدود 630 هزار هکتار و به طور متوسط هر سال حدود 3 میلیون تن برنج ایرانی تولید میشود. میزان تولید برنج حتی از این مقدار نیز میتواند بیشتر باشد؛ اما به میزان بارندگی بستگی دارد و هر سال این امکان فراهم نیست. برخی سالها نیز به دلیل کاهش بارندگی کشاورزان ترجیح میدهند زمینهای خود را به کاشت محصول دیگری که آب کمتر نیاز دارد اختصاص دهند. همین امر نیز در بعضی سالها سبب افزایش قیمت میشود.
یکی دیگر از فاکتورهای مهم تأثیرگذار بر قیمت برنج میزان کشت آن میباشد. به عنوان مثال درصد ری برنج یکی از مؤلفههای تعیین کننده بر قیمت این محصول است و به این صورت محاسبه میگردد که در هر 100 کیلو شالی چیزی در حدود 40 الی 55 درصد برحسب کیفیت و نوع شالی آن برنج میدهد. در ادامه وزن برنج به دست آمده ضربدر 100 تقسیم بر وزن شالی شده و درصد ری آن مشخص میگردد. برای مثال اگر 400 کیلو شالی داشته باشیم و از آن 190 کیلو برنج به دست آید فی آن 47.5 درصد میباشد. همانطور که مشخص است هر چقدر مقدار سطح زیر کشت برنج و میزان برنج به دست آمده از شالی بیشتر باشد قیمت آن کمتر شده و برعکس هرچقدر میزان این دو بیشتر باشد قیمت تمام شده آن بیشتر میشود، پس میزان کشت بر قیمت آن تأثیر مستقیم دارید.
تأثیر نوع بوجار بر قیمت تمام شده
قیمت برنج در شالیکوبی به دو دسته تقسیم و مشخص میشود:
- برنج بوجاری شده
- برنج بوجاری نشده
ابتدا لازم است تا مؤلفه برنج بوجاری نشده را تعریف کنیم. برنجی که تولید میشود پس از تولید بسیار داغ است و احتیاج دارد مدتی در کارخانه بماند و خنک شود به این برنج بوجاری شده میگویند، بعد از خنک شدن برنج وارد الک دوم شده و بعد وارد دستگاه سورتینگ میشود تا تمام ضایعات آن جدا شده و در مرحله آخر بستهبندی گردد. به عبارتی برنج به کارخانه فرستاده میشود تا برنج سفید شود و قابلیت مصرف پیدا کند و 10 تا 20 درصد برنجهای شکسته و نیم دانه نیز از برنج ارسالی جدا شده و برنج برای بستهبندی آماده میگردد. قیمت برنج در دست کشاورزان قیمتی پایینتری دارد و دلیل آن این است که این نوع برنج بوجاری نشده است. پرواضح است که این فاکتور نیز بر قیمت برنج تأثیر مستقیم دارد زیرا که پس از بوجاری شدن برنج ضایعات آن کم شده و درنتیجه قیمت برنج بوجاری شده بیشتر از برنج بوجاری نشده است. البته بسته به اینکه برنج یک یا دو بار الک شود قیمت برنج ممکن است تا چند هزار تومان اختلاف پیدا کند و بیشتر گردد؛ البته اکثراً برنج را یک بار الک کرده تا قیمت آن زیاد افزایش پیدا نکند و قیمت معقولی برای مشتری جهت خرید داشته باشد.
عبارات دیگری نیز وجود دارند همچون لاشه، سر لاشه، بوجار شده و سورت شده که هرکدام معانی مختلفی دارند و قیمت برنج هرکدام نسبت به دیگری متفاوت است. به عنوان مثال زمانی که به بازار مراجعه میکنید ممکن است از اختلاف قیمتی که بین برنج هاشمی بوجار شده نسبت به برنج لاشه هاشمی تعجب کنید. برنج نیم دانه همان برنجی است که در کارخانه الک شده و تا 20 درصد کل برنج ارسالی از کشاورز را تشکیل میدهد و برنج سر لاشه نیز نوعی از برنج است که با مخلوط کردن برنج نیم دانه و برنج کامل به دست میآید و قیمت برنج سر لاشه خیلی مناسبتر از برنج بوجار است، این نوع برنج به دلیل قیمت مناسب آن برای مصرف شخصی توصیه میشود.
انواع برنجی که در گیلان کشت میشود نزدیک به 100 گونه است و آنها را برحسب اندازه (بلندی و کوتاهی) به سه دسته تقسیم میکنند، دو گروه دانه بلند و دانه کوتاه به ترتیب به نامهای صدری و چمپا معروفاند و گروه دانه متوسط به بینام معروف است. با گذشت زمان ارقام برنج دچار تغییر و تحول شد و از باقی مانده آنها دقیقاً نمیتوان گفت کدامیک از ارقام اولیه است. امروزه کاشت اکثر ارقام بومی که درگذشته کشت میشده است کم شده و از بین رفته است و نژادهای اصلاحشده بیشتر مورداستفاده قرار میگیرند.
برنج طارم یکی از مرغوبترین انواع برنج ایرانی است. برنج طارم برخلاف دیگر برنجهای ایرانی رنگی متمایل به کرم و با عطر و بوی دلنشین خود یکی از برنجهای مرغوب جهت استفاده مصرفکنندگان ایرانی است؛ میتوان دلیل این عطر و بوی برنج طارم را آب و هوای بسیار مناسب و ویژه ایران شهر بیان کرد که در رشد آن تأثیرگذار است. برنجهایمی درجه یک نیز یکی از انواع برنجها است که به دلیل قد و خوش پختی مورد مصرف قرار میگیرد و به برنج مجلسی نیز معروف است.
در استانهای دیگری نظیر فارس، اصفهان و خوزستان نیز برنجکاری رونق گرفته و دنبال میشود. ارقام برنجهای معروفی که در این سه استان کشت میشود در زیر آورده شده است:
- برنج عنبربو در استان فارس
- برنج لنجان در استان اصفهان
- برنج چمپای قصر دشت نیز در استان خوزستان کشت میشود.

